Msamariya Wachifundo: Konda mnansi wako
Yesu akutiuza kuti kukonda mnansi wako n’kofunika kwambiri; kwenikweni, ndiko kofunika kwambiri pambuyo pokonda Mulungu (Mateyu 22:37-39).
“Ndipo mnansi wanga ndani?” Yesu anayankha kuti, “Munthu wina ankatsika kuchokera ku Yerusalemu kupita ku Yeriko, ndipo anagwera m’manja mwa achifwamba. Iwo anamuvula zovala zake, nam’menya, n’kuchoka pomusiya ali pafupi kufa. Mwangozi, wansembe wina ankatsika pa msewu womwewo. Atamuona, anadutsa mbali ina ya msewu. Mofananamo, Mlevi wina atafika pamalopo n’kumuona, anadutsa mbali ina ya msewu.”
“Koma Msamariya wina, ali pa ulendo wake, anafika pamene panali munthuyo; ndipo atamuona, anamva naye chisoni. Anapita panali munthu wovulalayo, nathira mafuta ndi vinyo pa zilonda zake, n'kuzimanga. Kenaka anamukweza pa bulu wake, napita naye ku nyumba ya alendo, namusamalira. Mmawa mwake anatenga ndalama ziwiri za siliva nazipereka kwa woyang’anira nyumbayo, nati, ‘Musamalireni munthuyu, ndipo pobwera ndidzakubwezerani zonse zimene mugwiritse ntchito.’
“Kodi ukuganiza kuti ndani mwa atatuwa, amene anali mnansi wa munthu amene anavulazidwa ndi achifwambawo?” Iye anati, “Ndi amene anamuchitira chifundo.” Ndipo Yesu anamuuza kuti, “Pita, uzikachita chimodzimodzi.” Luka 10:29-37.
Kodi mnansi wanga ndani?
Nkhani ya Msamariya wachifundo imatisonyeza kuti kukhala mnansi weniweni sikudalira kukhala pafupi ndi munthu. Mnansi wanga ndi aliyense amene ndimakumana naye m’moyo. Monga wophunzira, aliyense amene ndimakumana naye ayenera kuona chikondi cha Khristu mwa ine, kuti Khristu alemekezedwe kudzera mwa ine. “Lamulo latsopano limene ndikukupatsani ndi lakuti: Kondanani wina ndi mnzake, monga momwe Ine ndinakonda inu. Nanunso mukondane wina ndi mnzake. Mukamakondana aliyense adzadziwa kuti ndinu ophunzira anga.” Yohane 13:34-35.
Wansembe ndi Mlevi onse anangodutsa ndipo anasankha kusathandiza. Anali anthu amene mwina akananena kuti amasunga malamulo onse, kuphatikizapo lamulo lokonda mnansi wawo. Koma pamene munthu wina ankafunika thandizo, ndipo palibe amene akanawaona akuchita zabwino, chikondi chawo chinawalepheretsa. Chikondi chenicheni si kuchita zabwino kuti anthu ena azikuona kapena kuti upeze kena kake pobwezera. Msamariya anali mnansi weniweni chifukwa anasonyeza chifundo ndi kukoma mtima, ngakhale kuti sanapeze kalikonse pobwezera.
Asamariya ankadedwa ndi Ayuda, ndipo iye akanatha kuganiza kuti analibe udindo uliwonse woima ndi kuthandiza. Palibe amene akanamuimba mlandu ngati akanangodutsa ngati Mlevi ndi wansembe. Koma anaimadi, ndipo anathandiza kwambiri kuposa mmene ankayembekezera. Umenewo unali mtima wosadzikonda ndiponso chikondi chenicheni.
Choncho, mawu akuti “Msamariya wabwino” ayamba kutanthauza munthu amene amachita zoposa zimene zimayembekezeredwa kuti athandize munthu amene akusowa thandizo. Zimene munthu akusowa sizikhala nthawi zonse zovuta kwambiri. Nthawi zina anthu amangofunika kuleza mtima, chifundo kapena kufatsa m’malo mokwiya, kuchita mwano kapena kulankhula mawu aukali.
Yesu ataona khamu la anthu, anawamvera chifundo (Mateyu 9:36). Kodi ndimawachitira chifundo ena? Kapena ndimalola zizolowezi zawo, zofooka zawo, ngakhalenso machimo awo kundikwiyitsa? Kodi ndimauumitsa mtima wanga kwa ena ndipo chifukwa cha kunyada kwanga ndimaganiza kuti ndine wabwino kuposa iwo? Kodi ndimawanyalanyaza, kapena ndimangowakonda ngati amachita zinthu mwanjira inayake? Kapena ndimawaona kuti ndi apamwamba kuposa ine, n’kukhala mtumiki wa onse? (Afilipi 2:3; Marko 9:35.)
Konda mnansi wako monga umadzikondera wekha
Mulungu anatilamula kuti tizikonda mnansi wathu monga timadzikondera tokha. Mwina zimenezi ndi zomwe ndikufuna kuchita, koma kenako ndimazindikira, monga mmene Paulo amanenera pa Aroma 7:19, kuti ndikamayesetsa kuchita zabwino, choipa chimakhalapo. Ndimapeza mwa ine zinthu monga kudzikonda, nsanje, kunyada, kusaleza mtima, kuwawidwa mtima, ndi zina zotero. Koma zimenezi sizikutanthauza kuti ndiyenera kugonjera zinthu zimenezo! Zikutanthauza kuti ndapeza mwayi wabwino kwambiri wonenera kuti Ayi ku zilakolako zauchimozo ndi kukana mayesero, kuti chipatso cha Mzimu chikule m’moyo wanga.
Ndikamayenda mu Mzimu ndipo sindigonjera zilakolako za thupi, ndidzakhala ndi zambiri za chipatso cha Mzimu Woyera chimene chimandithandiza kukonda mnansi wanga: chikondi chenicheni, chimwemwe, mtendere, kuleza mtima, kukoma mtima, ubwino, kukhulupirika, kufatsa ndi kudziletsa.
“Uzikonda mnzako monga umadzikondera wekha.” Kodi ndi kangati pamene ndagwa, ndalakwitsa, ndanena kapena kuchita zinthu zimene pambuyo pake ndimanong’oneza nazo bondo? Ndikamakumana ndi mavuto ndipo ndikafuna chifundo, chisoni, ndi ubwino, kodi sindimayembekezera kuti ena adzandilezera mtima, kundithandiza ndi kundichirikiza? Kodi Yesu sanandilezere mtima pa zofooka zanga? Kodi sanandipatse mpata mobwerezabwereza? “Kondanani wina ndi mnzake monga mmene ndakukonderani!” Ndiyenera kumvera lamulo la Yesu lakuti: “Inu muwachitire anthu ena, zomwe mukanafuna kuti iwo akuchitireni!” Luka 6:31.
Umenewu ndi mtundu wa chikondi chimene Paulo analembera Akorinto. Chikondi chimene chili choleza mtima ndi chokoma mtima. Chikondi chimene sichichita nsanje, sichidzikuza, sichidzitama, sichichita mwano, sichifunafuna zake zokha, sichikwiya msanga, ndipo sichiganizira zoipa. Chikondi chimene chimapirira zonse, chimakhulupirira zonse, chimayembekezera zonse, chimapirira zonse, ndipo sichitha (1 Akorinto 13:4-8). Chikondi chamtunduwu sichibwera mwachibadwa. Kunyada kwanga kuyenera kuphwanyidwa kuti ndikhale ndi chikondi chosathachi. Sindingathe kuchita zimenezi ndi mphamvu zanga zokha. Ndikufunika thandizo, chisomo ndi mphamvu zochokera kumwamba. Ndipo ndi mphamvu imeneyo, ndingakhale ndi chikondi cholimba ndi chokhalitsa.
Izi sizikutanthauza kuti munthu winayo amakhala wolondola nthawi zonse. Koma palibe chimene munthu angachite chimene chiyenera kundichititsa kusiya kukonda. Ndiyeno ndingathe kuwathandiza, kuwalimbikitsa, kuwalangiza, ndi kuwathandiza kuchita zabwino mwachikondi.
Msamariya wachifundo anali “amene anasonyeza chifundo.” Inenso ndingakhale ndi mzimu wabwino womwewu mu maubwenzi anga onse ndi zochita zanga ndi anthu ena. Chimenecho ndiye Chikhristu chenicheni.