Kodi miseche ndi chiyani?
Kodi miseche ndi chiyani? Kubwezera ndiko kulankhula moipa kapena monama ponena za munthu amene kulibe.
Kubwezera ndi chimodzi mwa zoipa zochimwa kwambiri komanso zopanda umulungu zomwe zimapezeka m'dziko loipali. Koma anthu ambiri samvetsa kuipa kwa miseche kwenikweni, ngakhale Baibulo limalongosola bwino kwambiri pa mfundo imeneyi. M'Chipangano Chakale ndi Chatsopano zalembedwa kuti chiweruzo choopsa chidzabwera kwa anthu omwe ali amiseche ndipo ali ndi chizolowezi cholankhula zabodza za ena.
Kaŵirikaŵiri anthu amateteza kumbuyo kwawo mwa kunena kuti zimene akunenazo nzoona. Koma zimenezi zikusonyeza mmene anthu angakhalire oipa kwambiri. Mawu akuti "miseche" adzifotokozera okha. Mumalankhula za machimo a anthu ena—kapena zimene mukuganiza kuti ndi tchimo—kumbuyo kwawo m'malo mopita mwachindunji kwa iwo ndi kuwafunsa ngati zimene zikunenedwa kapena kukhulupirira za iwo n'zoonadi.
Ngakhale kwa munthu amene amakonda zabwino, kunena zoona kungakhale kovuta. Anthu amene amanena miseche ali mu mzimu woipa kwambiri. N'zosatheka kuti iwo asunge choonadi chokha. Ngakhale ngati tsatanetsatane wa zimene ananena unali woona, kumbuyo kwenikweniko kunali kosapembedza!
Nkhani yofunika kwambiri
"Musafalitse nkhani zabodza motsutsana ndi anthu ena, ndipo simuyenera kuchita chilichonse chimene chingaike moyo wa mnansi wanu pangozi. Ine ndine Ambuye. Simuyenera kudana ndi nzika mnzanu mumtima mwanu. Ngati mnansi wanu achita chinachake cholakwika, muuzeni za nkhaniyi, kapena mudzakhala ndi mlandu pang'ono." Levitiko 19:16-17 . "Ndidzawononga aliyense amene amasinjirira mobisa [kunena miseche] mnansi wake." Salmo 101:5. Nkhani yonseyi ndi yoipa kwambiri, ndipo pa chifukwa chimenechi iyenera kuwonedwa ngati yaikulu kwambiri.
"Mumalankhula za zinthu zoipa, ndipo nthawi zonse mumanena mabodza. Mumanena zinthu zoipa ponena za mbale wanu, ndipo mumalankhula motsutsana ndi banja lanu! Munachita zinthu zonsezi, ndipo sindinanene kanthu. Choncho munaganiza kuti ndine woipa ngati inu. Koma tsopano ndikukuchenjezani! Ndidzakuuzani momveka bwino zomwe mwalakwitsa. Choncho ganizirani bwino za izi, inu nonse anthu amene mwandipatuka. Ngati si choncho, ndidzakugwetsani m'zidutswa, ndipo palibe amene adzatha kukupulumutsani." Salmo 50:19-22 (ZOSAVUTA).
O, kuti mantha aakulu adzabwera pa aliyense wa ife, ndi kukhala kumeneko masiku onse a moyo wathu!
Mafotokozedwe amphamvu
"... iwo amadyera miseche ndi kulankhula zoipa za wina ndi mnzake ... Amadziŵa kuti lamulo la Mulungu limanena kuti anthu okhala mwanjira imeneyi amayenera imfa. Komabe, sikuti amangopitirizabe kuchita zinthu zimenezi, komanso amavomereza ngakhale ena amene amachita zimenezi." Aroma 1:29-32. Limapitiriza ndi kuti, "Kodi inu, bwenzi langa, mumaweruza ena? Mulibe chodzikhululukira konse, aliyense amene muli. Pakuti mukaweruza ena kenako n'kuchita zinthu zofanana ndi zimene amachita, mumadzitsutsa nokha..." Aroma 2:1.
Anthu ambiri afa pankhondo koma ngakhale ambiri afa chifukwa cha lilime! Aliyense amene amawerenga kapena kumva izi ayenera kutenga izi mosamala kwambiri ndi tchimo palibenso. Ndipo fulumirani kupempha chikhululukiro kwa Mulungu ndi munthu pamene mwachimwa!
"... onyoza [amiseche] ... sadzalowa mu ufumu wa Mulungu." 1 Akorinto 6:10. Palibe amene ayenera kukayikiranso zimenezi.
"Musalankhulane zoipa, abale. Iye amene amalankhula zoipa za mbale ndi oweruza mbale wake, amalankhula zoipa za chilamulo [Mawu a Mulungu] ndi kuweruza chilamulo. Koma ngati muweruza lamulo, simuli wochita lamulo koma woweruza. Pali Lawgiver mmodzi yemwe amatha kupulumutsa ndi kuwononga. Kodi ndinu ndani kuti muweruze wina?" Yakobo 4:11-13.
Pano tili kachiwiri ndi mafotokozedwe amphamvu a momwe miseche ilili yoipa. N'chimodzimodzinso ndi kulankhula zoipa, kuweruza, ndi kukana Mawu a Mulungu omwe ndi chinthu chokha chimene chingatipulumutse. Mwa kuchita zimenezi timaweruzanso Mulungu, amene watipatsa malamulo ameneŵa, ndi amene ali Woweruza wa anthu onse!
Mu 1 Akorinto 5:11-13 tikuwona mmene nkhani imeneyi ilili yaikulu: Sitiyenera kucheza ndi anthu amene amadzitcha abale ndi alongo komabe amanena miseche. Sitiyenera ngakhale kudya pamodzi nawo. Osati zokhazo, koma tili ndi lamulo ili: "Chotsani munthu woipa pakati panu."
Ngati wina ateteza kumbuyo kwake ponena kuti zomwe akunena ndizoona, ndiye kuti zikuwonekeratu kuti iye ndi woipa iye mwini. Awo amene ali oipa alibe malo m'tchalitchi cha Mulungu wamoyo.
Sitili angwiro
Munthu wanzeru nthawi ina ananena chinachake chomwe chiri chabwino kwambiri pa nkhaniyi. "Ukapitiriza kuganizira zabwino udzakhala wabwino, ndipo ukapitiriza kuganizira zoipazo udzakhala woipa." Pali zitsanzo zambiri zotsimikizira izi. Khalani anzeru ndi kutengera izi mumtima.
Pafupifupi sizichitika kuti chinachake chimafotokozedwa molondola kwambiri; izi zimagwira ntchito ngakhale pa nkhani yopanda mlandu kwambiri. Tonsefe tingalakwitse chifukwa: 1) Timakumbukira molakwika. 2) Timamva molakwika. 3) Timamvetsa molakwika.
Komanso, chifukwa anthu ali ndi chikhalidwe chochimwa, ambiri a iwo amapanga zinthu zazikulu kapena zazing'ono kapena kuwonjezera kapena kusiya mfundo zina etc. Zoyeserera zambiri zachitidwa, ndipo izi zinasonyeza kuti pamene lamulo laperekedwa kuchokera kwa munthu wina kupita kwa wina kangapo, zotsatira zake sizikulondolanso.
Monga momwe anthu amene amagawana katundu wobedwayo ndi mbala ali bwino pang'ono kuposa mbala iyemwini, momwemonso awo amene amamvetsera kumbuyo amagawana naye mlandu, ndipo pa chifukwa chimenecho ali pang'ono chabe osaopa Mulungu. Kodi iwo anayenera kuchitanji, awo amene anamvetsera ku kubwezera?
Aliyense anayenera kudziwa zoyenera kuchita nthawi yomweyo: Lekani choipa ichi nthawi yomweyo. Sichipangitsa kusiyana kulikonse amene anayambitsa, kaya anali mwamuna kapena mkazi, makolo kapena ana, amayi kapena atate, kapena wina aliyense. Mulungu angapereke kulimba mtima konse ndi kulimba mtima kwa kuchita mu mkhalidwe woterowo, ndi m'mikhalidwe ina! Ulemu kwa Mulungu!
Mtumiki aliyense woona ndi wosamala wa Ambuye ayenera kulingalira zimenezi mosamalitsa!
Mungakhale ndi chidwi chowerenga zambiri patsamba lathu la nkhani za ubale wathu ndi ena
