Mulungu amalola kuti tidutse m’nyengo zosiyanasiyana za moyo wathu. Kodi mukugwiritsa ntchito mipata imene ilipo m’nyengo iliyonse imeneyi?
Sigurd Bratlie
“Tsono zonse zimene Mfumu Davide anachita, kuyambira pachiyambi mpaka pamapeto, zinalembedwa m’buku la mneneri Samueli, m'buku la mneneri Natani ndi m'buku la mneneri Gadi pamodzi ndi tsatanetsatane wa mbiri ya ulamuliro wake ndi mphamvu zake, ndi zonse zomwe zinamuzungulira iye ndi Israeli ndiponso mafumu a mayiko ena onse.” 1 Mbiri 29:29-30
Nthawi zambiri zosiyanasiyana zinadutsa pa Davide ndi pa Isiraeli, ndipo pali nthawi zambiri zosiyanasiyana zimene zimadutsa pa moyo wathu ndi pa thupi la Khristu. Tikayang’ana m’mbuyo pa nthawi zimenezi, timapeza zinthu zambiri; nkhani ya moyo wathu yabisika m’nthawi zosiyanasiyana zimenezo.
Davide anali ndi nthawi imene anali mbusa; anali ndi nthawi imene anali m’nyumba yachifumu ya Sauli, nthawi imene anali ku ukapolo, nthawi imene anali mfumu ya Yuda, kenako mfumu ya Isiraeli yense, ndiponso nthawi imene anathawa mwana wake, ndi zina zotero.
Nthawi zosiyanasiyana zimenezi tingaziyerekezere ndi zigawo za nthaka. Zigawozi zikuimira nthawi zosiyanasiyana m’mbiri, ndipo asayansi amaziphunzira kuti adziwe za zikhalidwe zimene zinalipo m’nthawizo. Potengera zimene apeza, angathe kupanga chithunzi cha mmene anthu ankakhalira komanso mmene anthu ankapitira patsogolo kwa zaka mazana ambiri.
Nthawi ina imakhala maziko a nthawi yotsatira. Davide akanakhala kuti sanali wokhulupirika monga m’busa, sakanatha kupha Goliati n’kuitanidwa kuti akakhale patebulo la Sauli. Akanakhala kuti sanali wokhulupirika pa nthawi imene anali ku ukapolo, sakanakhala mfumu ya Israeli. Ndipo akanakhala kuti sanali wokhulupirika monga mfumu, mpando wake wachifumu sukanakhazikitsidwa kwamuyaya.
Panachitikanso zinthu zosiyanasiyana ku Israyeli pamene Davide anali mfumu komanso anali ndi udindo woyang’anira mtunduwo. Panali nthawi za nkhondo, nthawi za kupanduka, njala, matenda, ndiponso nthawi za mtendere. Chilichonse chimene chinakhudza Israyeli chinakhudzanso Davide.
Tikayang’ana m’mbuyo pa nthawi zimenezo, timazindikira nzeru za Davide, ntchito zake zazikulu, komanso zolakwa zake. Palibe chimene chatayika. Zonse zasungidwa m’zigawo za nthawi zosiyanasiyana zimenezo.
“Zigawo” m'miyoyo yathu
Mulungu amalolanso kuti nthawi zosiyanasiyana zibwere pa moyo wathu. Timakumana ndi nthawi za chipambano, madalitso ndi ulemu. Timakumananso ndi nthawi za mavuto, manyazi ndi kusalemekezedwa. Nthawi zina anthu amatimvetsa molakwika ndi kutichitira nsanje; nthawi zina amasilira zimene tili nazo ndi kutinenera zoipa ife kulibe.
Tilinso ndi nthawi ya ubwana, ya unyamata, ya uchikulire, ndiponso ya ukalamba. Nthawi iliyonse ili ndi zovuta zake ndi mayesero ake, komanso ntchito ndi mipata yosiyanasiyana. Pali mwayi ndi zipambano zimene munthu angapeze pa nthawi inayake, koma zimene sangazipeze pa nthawi yotsatira.
Palibe chilichonse mwa zimene timachita kapena zimene sitichita chimene chimatayika. Zonsezi zimasungidwa m’zigawo za mbiri ya moyo wathu. Anthu ambiri saganizira zimenezi mwayi ukadali patsogolo pawo. Nthawi zambiri amazindikira zimenezi pokhapokha nthawi itadutsa. Kenako amadzuka n’kuona zimene anayenera kuchita ndi zimene anayenera kupewa, koma pofika nthawi imeneyo zimakhala zitachedwa (Yesaya 57:12).
Ndi chifukwa chake Yesu anadzudzula alembi chifukwa sanamvetse nthawi imene ankakhalamo kapena chisomo chimene chinkaperekedwa kwa iwo pa nthawi imeneyo yokha (Mateyu 16:3; Mateyu 23:29–32).
Afarisi anati, “Tikanakhala m’masiku a makolo athu, sitikanapha aneneri.” Anamanganso manda kuti alemekeze aneneri. Koma sanazindikire nthawi yawo, ndipo anakana Yesu ndi kumupha.
Palinso nthawi zosiyanasiyana zimene zimafika pa mpingo wa Mulungu—nthawi za chitsitsimutso ndi nthawi za kuuma kwa uzimu, nthawi zamtendere ndi zankhondo, nthawi zaulemu ndi zamanyazi. Ifenso ndife mbali ya nthawi zosiyanasiyana zimenezi. Nthawi zimenezi zikafika, funso n’lakuti ngati timamvetsa nthawi imene tikukhalamo. Ngati timamvetsa, tingakhale ngati chidutswa cha golide m’mbiri ya mpingo Wake, m’malo mokhala ngati chitsulo chakale chadzimbiri chopanda phindu lalikulu.
Pamene Aisiraeli sankadziwa kuti ndani ayenera kukhala mfumu—Davide kapena mwana wa Sauli—timawerenga za mbadwa za Isakara. Iwo anali amuna amene anazindikira nthawi imene ankakhala ndipo ankadziwa zimene Aisiraeli ayenera kuchita (1 Mbiri 12:32). Chifukwa chakuti anazindikira nthawi imene ankakhala, anathandiza Davide ndipo anamuthandiza kukhala mfumu.
Mofananamo, ifenso tiyenera kuphunzira kumvetsa nthawi imene tikukhalamo, kuti tidziwe zimene mpingo uyenera kuchita pa nthawi zosiyanasiyana. Koma anthu ambiri samvetsa zimenezi, ndipo zosankha zawo zoipa zimakhala ngati chenjezo kwa mibadwo yamtsogolo.
Anthu nthawi zambiri amakonda nyengo ina kuposa ina. Amakonda kukhala ndi nyengo za chitsitsimutso ndi mtendere zokha, osati nyengo za nkhondo ndi kuuma. Koma zilakolako zimenezi sizichokera ku nzeru, chifukwa nyengo zonsezi zosiyanasiyana ziyenera kubwera pa miyoyo yathu ndi pa mpingo, kuti tiyesedwe ndi kupangidwa kuti tidzakhale pa mipando yachifumu pamodzi ndi Yesu. Koma monga mmene Yesu anachititsira ambiri kugwa ndi kuuka, nyengo zosiyanasiyana zimenezi zimavumbulutsanso zimene zili mumtima mwa munthu, ndipo zimamutsogolera ku kugwa kapena kumuthandiza kukula.
Anthu ambiri safuna kuti aliyense afufuze m’magawo awa; amadana ndi anthu amene amafukula m’magawo amenewa ndi kuvumbula zinthu. Koma sitingathe kuletsa zimenezi, ndipo tiyenera kuvomereza. Anthu mwina sangazindikire zonse, koma tsiku lina Mulungu adzaulula zonse zobisika m’magawo amenewa—m’nthawi zino.
Choncho, tiyenera kukhala maso ndi kupemphera kuti tikhale opanda cholakwa m’nthawi zino, ndi kuima pamaso pa Mulungu opanda banga kapena chilema, titapambana m’zinthu zonse (Aefeso 6:13; 1 Petro 1:6-7).
“Chomwecho okondedwa, popeza inu mukudikira zimenezi, chitani changu kuti mukhale wopanda chilema kuti mukhale pa mtendere ndi Iye.” 2 Petro 3:14.